z dr hab. nauk farm. Anną Błażewicz oraz dr nauk med. Katarzyną Skórzyńską‑Dziduszko
z Uniwersytetu Medycznego w Lublinie,
rozmawia Anna Augustowska

[su_spacer size=”30″]

• Czy pomysł, aby badać chemiczne czynniki środowiskowe, to trop, który pozwoli wyjaśnić przyczyny niedoczynności tarczycy?

[su_image_carousel source=”media: 16718″ limit=”1″ slides_style=”minimal” crop=”none” spacing=”no” align=”right” max_width=”30%” captions=”yes” arrows=”no” dots=”no” link=”lightbox” target=”self” autoplay=”0″ image_size=”full” outline=”no” class=”font”]

– Uważa się, że czynniki środowiskowe mogą odgrywać pewną rolę w rosnącej częstości występowania choroby Hashimoto. Zespół naukowców z Wydziału Farmaceutycznego i Lekarskiego Uni­wer­sytetu Medycznego w Lublinie postanowił to zbadać. Skupimy się tylko na chorych z naszego regionu. Zbadanie wpływu wybranych chemicznych czynników środowiskowych na przebieg choroby Hashimoto oraz nasilenie procesu autoimmunizacyjnego u pacjentów z regionu lubelskiego wydało się nam bardzo interesujące. Potencjalny związek pomiędzy długotrwałą, zwykle wieloletnią, ekspozycją na określone zanieczyszczenia środowiskowe a indukcją procesu autoimmunologicznego jest jednak bardzo trudny do udokumentowania i nie jest założeniem naszego projektu naukowego. Naszym celem jest zbadanie występowania określonych, licznych czynników środowiskowych w populacji pacjentów z chorobą Hashimoto oraz w grupie pacjentów z niedoczynnością tarczycy o etiologii innej niż autoimmunologiczna w odniesieniu do grupy kontrolnej, którą stanowią zdrowi ochotnicy. Wszyscy uczestnicy projektu będą pochodzić z Lubelszczyzny. Jeśli stwierdzimy, że u pacjentów z chorobą Hashimoto występuje wyższa zawartość określonej substancji chemicznej lub grupy związków chemicznych, będzie to bardzo dobry punkt wyjścia do dalszych badań nad rzeczywistym związkiem danej substancji z zaburzeniami immunologicznymi.

• Co jest przyczyną choroby Hashimoto, która w ostatnim czasie jest rozpoznawana dość często?

[su_image_carousel source=”media: 16719″ limit=”1″ slides_style=”minimal” crop=”none” spacing=”no” align=”right” max_width=”30%” captions=”yes” arrows=”no” dots=”no” link=”lightbox” target=”self” autoplay=”0″ image_size=”full” outline=”no” class=”font”]

– Niedoczynność tarczycy to stan kliniczny charakteryzujący się niedostatecznym wytwarzaniem hormonów tarczycy. Aktualnie w Polsce, uznanej od kilkunastu lat za obszar zapewniający prawidłową podaż jodu w diecie, najczęstszą przyczyną niedoczynności tarczycy jest uszkodzenie gruczołu tarczowego wywołane przez przewlekłe zapalenie autoimmunologiczne tarczycy (czyli choroba Hashimoto). Niedoczynność tarczycy dotyczy aż 1‑6 proc. polskiej populacji i występuje około 5 razy częściej u kobiet. Częstość występowania niedoczynności rośnie z wiekiem, a największą zachorowalność obserwuje się pomiędzy 45 a 65 rokiem życia. Do rzadszych przyczyn niedoczynności tarczycy należą m.in. uszkodzenie gruczołu wskutek leczenia jodem promieniotwórczym lub operacyjne usunięcie tarczycy. Najrzadziej za rozwój niedoczynności tarczycy odpowiadają m.in. takie przyczyny, jak stosowanie leków (np. amiodaron, sole litu), podostre zapalenie tarczycy, napromienianie nowotworów okolicy szyi i klatki piersiowej czy choroby przysadki lub podwzgórza.

• Czy to choroba wrodzona? Pacjenci mają predyspozycje genetyczne?

– Aktualnie uważa się, że do rozwoju choroby Hashimoto niezbędne jest współistnienie predyspozycji genetycznych, sprzyjających rozwojowi zaburzeń immunologicznych (autoagresji skierowanej przeciw tkankom tarczycy) oraz współdziałanie różnorodnych czynników środowiskowych, do których zalicza się m.in. sezonowe infekcje wirusowe, stres, nikotynizm, niedobór selenu lub witaminy D, czy też nadmiar jodu. Oprócz wymienionych już czynników, szczególnie ciekawy i wciąż słabo poznany jest możliwy związek pomiędzy wystąpieniem procesu autoimmunologicznego, skierowanego przeciwko tarczycy a narażeniem na substancje chemiczne obecne w naszym środowisku, żywności i innych produktach konsumenckich.

• Jak można leczyć pacjentów z chorobą Hashimoto?

– Aktualnie nie ma możliwości leczenia przyczynowego choroby Hashimoto, czyli terapii zaburzeń autoimmunologicznych. Stosuje się jedynie leczenie objawowe tej choroby. Polega ono na doustnym, codziennym stosowaniu L‑tyroksyny, identycznej z własnym hormonem tarczycy – tyroksyną.

• Do badań, które będzie Pani prowadzić zostaną wykorzystane bardzo kosztowne oraz niedostępne komercyjnie nowoczesne metody analityczne. Czyli jakie?

– W projekcie przewidziano przeprowadzenie analizy wielopierwiastkowej w próbkach krwi, moczu i paznokci z użyciem Spektrometrii Mas z Jonizacją w Plazmie Sprzężonej Indukcyjnie (ang. Inductively Coupled Plasma – Mass Spectrometry, ICP‑MS). Dzięki tej technice można wykrywać i oznaczać pierwiastki będące metalami (np. glin) oraz niemetalami (np. selen), występujące w organizmie w bardzo niskich stężeniach.

Ponadto w celu oznaczenia zawartości związków chemicznych określanych jako dysruptory endokrynne (ang. endocrine disrupting chemicals, EDC), takich jak np. polichlorowane bifenyle, czy parabeny zostaną zastosowane metody chromatograficzne, w tym chromatografia cieczowa ze spektrometrem masowym (ang. Liquid Chromatography‑ Mass Spectrometry, LC‑MS). Jest to technika analityczna łącząca możliwości rozdzielania substancji o dużej masie cząsteczkowej właściwą dla Wysokosprawnej Chromatografii Cieczowej (ang. High Performance Liquid Chromatography, HPLC) z możliwością selektywnego wykrywania i potwierdzania tożsamości molekuł dzięki zastosowaniu Spektrometrii Masowej (ang. Mass Spektrometry, MS). Oszacowanie zawartości jonów nieorganicznych w pozyskanym od pacjentów materiale biologicznym (próbki krwi, moczu i paznokci), które oddziałują na gruczoł tarczowy (m.in. jodków, fluorków i chloranów (VII)) umożliwi technika Wysokosprawnej Chromatografii Jonowej (ang. Ion Chromatography) z detekcją spektrofotometryczną oraz elektrochemiczną.

Obecnie nasze badania są finansowanie przez naszą uczelnię, ale staramy się też o pozyskanie grantu zewnętrznego.

[su_spacer size=”10″]

[su_note note_color=”#f8f8f8″ text_color=”#000000″ radius=”0″]

Osoby z niedoczynnością tarczycy oraz osoby zdrowe mogą skorzystać z bezpłatnych badań oferowanych przez Uniwersytet Medyczny w Lublinie.

Rekrutowane są osoby w wieku od 18 do 50 lat z rozpoznaną niedoczynnością tarczycy o różnej etiologii (200 osób) oraz osoby zdrowe (100‑oso­bowa grupa kontrolna).

Kontakt z pacjentami tylko poprzez link dostępny na stronie uczelni (po wypełnieniu wstępnej ankiety na www.umlub.pl). Do osób zakwalifikowanych zespół badawczy wysyła informację i zaprasza do osobistego kontaktu z lekarzem w uzgodnionym terminie.

[/su_note]

Winieta: fot. Librepath, CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons