Z dr. Piotrem Olchą, specjalistą ginekologii i położnictwa, endokrynologii ginekologicznej i rozrodczości, kierującym Lubelskim Centrum Diagnostyki i Leczenia Endometriozy Endo Team Lublin w 1. Wojskowym Szpitalu Klinicznym, rozmawia Anna Augustowska.

• Lubelskie Centrum Diagnostyki i Leczenia Endometriozy znalazło się w grupie ośmiu ośrodków referencyjnych w Polsce, które realizują program kompleksowego leczenia endometriozy. To zapewne powód do dumy…

Przede wszystkim jestem dumny i zaszczycony, że codziennie mam obok siebie tak wspaniałych, wykwalifikowanych i empatycznych specjalistów, jak: dr hab. Krzysztof Gałczyński, dr Łukasz Nowakowski, dr Andrzej Miturski i dr Łukasz Świerszcz (od stycznia br.), który świetnie się odnalazł w naszym zespole. To dzięki naszej wspólnej wytrwałej pracy, determinacji w dążeniu do zamierzonego celu jesteśmy jedynym Referencyjnym Centrum Diagnostyki i Leczenia Endometriozy po tej stronie Wisły. Nieoceniona jest praca zespołu położnych, pod kierownictwem Moniki Flis, perfekcyjnie sprawujących opiekę nad pacjentkami w trakcie hospitalizacji, szczególnie w okresie pooperacyjnym.

To dowód, że jesteśmy docenieni, i ukoronowanie naszej ciężkiej pracy, która przynosi kobietom chorym na endometriozę konkretne efekty – komfort życia bez bólu i często upragnione macierzyństwo. To także rodzaj ulgi, że nasz działający od 2019 r. ośrodek nie będzie generował długów szpitala, bo od 1 lipca kompleksowe leczenie endometriozy znalazło się w koszyku świadczeń gwarantowanych z odpowiednią wyceną procedur zrealizowanych.

W czasie ogólnopolskiej inauguracji programu „Endometrioza – od diagnozy do kompleksowej opieki”, która odbyła się na początku lipca w Szpitalu Uniwersyteckim w Krakowie, Minister Zdrowia zaznaczyła, że w tym roku w planie finansowym NFZ przeznaczono dla tych ośmiu ośrodków łącznie 24 mln zł. To ważne, bo nie obowiązuje rejonizacja, co oznacza, że w danym ośrodku może się leczyć pacjentka z dowolnego rejonu kraju.

• Chociaż, o ile wiem, są pewne kryteria dla kierowanych tu pacjentek…

Ośrodki zostały powołane, aby leczyć najtrudniejsze przypadki kobiet cierpiących na endometriozę. Stąd nasz apel i prośba, aby do Centrum kierować najlepiej pacjentki z rozpoznaną endometriozą, po zastosowaniu pierwszej linii leczenia zachowawczego, w sytuacji, w której leczenie przeciwbólowe i hormonalne nie przyniosło oczekiwanego efektu. Dokładnie to wyjaśniają najnowsze rekomendacje dotyczące diagnostyki i leczenia endometriozy. Liczymy, że program znacznie skróci czas oczekiwania na wysokospecjalistyczne leczenie i poprawi jakość życia tysięcy kobiet w Polsce. Stąd nasza prośba, aby kierować do nas naprawdę wymagające tego przypadki.

• A jakie kryteria musiał spełnić sam ośrodek?

Te kryteria ustaliło Ministerstwo Zdrowia wraz z zespołem ekspertów. Zgodnie z nimi takim ośrodkiem mogła zostać placówka, w której wykonuje się rocznie minimum 65 operacji zaawansowanej endometriozy, tzw. głęboko naciekającej, 25 operacji endometriozy naciekającej jelita (operacje z resekcjami odcinkowymi lub dyskoidalnymi jelita), 30 operacji endometriozy obejmujących wycięcie macicy poszerzone o zajęte więzadła krzyżowo-maciczne i 10 operacji endometriozy zajmującej układ moczowy, najczęściej moczowody. Od 2022 r. w naszym Centrum przeprowadzamy rocznie około 180 operacji głębokiej endometriozy.

Inne wymagane kryterium to wykonanie przynajmniej 40 operacji zaawansowanej endometriozy przez lekarza w Centrum. Na kierowanym przeze mnie oddziale spełniło te wymagania trzech lekarzy. Poza tym ośrodek ma świadczyć kompleksową opiekę, czyli obok zespołu ginekologów, musi mieć też wykwalifikowany zespół położnych, fizjoterapeutów, dietetyków, psychologów.

W bezpośrednim dostępie niezbędna jest pracownia tomografii komputerowej/MRI, dzięki której możliwa jest do przeprowadzenia zaawansowana diagnostyka obrazowa. Operacje endometriozy muszą być wykonywane maksymalnie radykalnie, jeżeli chodzi o ogniska endometriozy, ale z jednoczesnym poszanowaniem przydatków (jajników i jajowodów) u kobiet planujących ciążę, tak by pacjentki pozbyły się bólu, ale również zachowały płodność.

• To wszystko lubelski ośrodek spełnia, a może jednak czegoś mu brakuje?

Nie ukrywam, że cieszyłbym się z możliwości powiększenia zespołu w przyszłości. Dodatkowi lekarze z całą pewnością mieliby tu co robić. Osobna sala operacyjna tylko dla pacjentek chorych na endometriozę poprawiłaby komfort naszej pracy. Nie zapominajmy, że Oddział Ginekologii WSK 1 jest pełnoprofilowym Oddziałem Ginekologii Operacyjnej, na którym leczy się operacyjnie inne choroby kobiece.

W dniu 18 lipca w WSK 1 odbyło się spotkanie poświęcone działalności lubelskiego Centrum Diagnostyki i Leczenia Endometriozy. Była to okazja do podziękowania wszystkim, którzy przyczynili się do powstania Centrum i jego skutecznego funkcjonowania oraz do zwrócenia uwagi na problem, który dotyka niemal co dziesiątej kobiety.

Centrum Diagnostyki i Leczenia Endometriozy Endo Team Lublin WSK 1 to profilowany ośrodek, który wyróżnia się indywidualnym i kompleksowym podejściem do pacjentek z endometriozą. Ośrodek współpracuje z fizjoterapeutami, psychologami, dietetykami, a także z chirurgami, gastrologami, urologami i specjalistami leczenia bólu i niepłodności.

Nowy program, który właśnie wchodzi do koszyka świadczeń finansowanych przez NFZ, pozwala prowadzić opiekę nad pacjentkami z endometriozą na dwóch poziomach.

Pierwszy – w poradniach ginekologiczno-położniczych, gdzie rozpoczęte może być leczenie farmakologiczne. W przypadku endometriozy głębokiej pacjentka będzie kierowana na wyższy poziom leczenia chirurgicznego. Zabiegi operacyjne w przypadku rozległej endometriozy są długotrwałe, wykonywane bardzo często hybrydowo, przez kilka zespołów specjalistów. Poza ginekologami i anestezjologami, do zabiegu dołączają chirurdzy i urolodzy. Szczególnie kosztochłonne są zabiegi operacyjne z wykorzystaniem systemu robotycznego daVinci, który daje dużo większe możliwości m.in. w zakresie precyzji czy operowania trudno dostępnych miejsc, gdzie laparoskop się nie sprawdza, a operacja wiąże się z długą rekonwalescencją i pozostawia trwałe, rozległe blizny, co szczególnie dla kobiet jest bardzo istotne.