Z Michaliną Pytka, lekarką i prezeską Fundacji Cykl Zmian, która realizuje kampanie profilaktyczne i edukacyjne, rozmawia Anna Augustowska.

■ Nie ukrywam, że temat prowadzonej przez Panią kampanii edukacyjnej dla młodzieży  mocno mnie zdziwił – takie  problemy mogły mieć dzieciaki  z PRL-u, a nie młodzi ludzie  z XXI wieku, a tymczasem…

To prawda, być może trudno uwierzyć, że w dzisiejszych czasach młodzi ludzie mogą nie mieć dostępu do środków menstruacyjnych, nie znać podstawowych zasad higieny intymnej, czy mieć nikłą wiedzę dotyczącą swojego zdrowia.

A jednak to wciąż się zdarza. Świadczą o tym przypadki pacjentów zgłaszających się na SOR ze skrętem jądra po wielu godzinach cierpienia, czy pacjentek z nawracającymi stanami zapalnymi pęcherza, których higiena w trakcie menstruacji bywa zawodna. Nasze obserwacje wskazują na luki w podstawowej edukacji zdrowotnej, często wynikające z tabu i braku dostępu do rzetelnych informacji. To są niestety alarmujące dane: poziom higieny osobistej u wielu dzieci w Polsce jest niski, a wiedza na temat jej utrzymania – zatrważająco mała. Ta luka w edukacji zdrowotnej ma bezpośrednie przełożenie na częste infekcje, problemy skórne i obniżone poczucie własnej wartości u dzieci.

Dodatkowo problem pogłębia ubóstwo menstruacyjne, które dotyka wiele dziewcząt. Brak dostępu do podstawowych artykułów higienicznych, w tym menstruacyjnych, to nie tylko kwestia komfortu, ale także zdrowia i godności. Tych dziewczynek, a także wielu chłopców, nie stać na podstawowe produkty do higieny, co zamyka błędne koło zaniedbań. Stąd potrzeba działań, aby to zmieniać.

■ Skąd inspiracje takich działań?

Zostałam zainspirowana edukacją u podstaw, którą widziałam w Klinice Ginekologii Dziecięcej i Dziewczęcej w lubelskim szpitalu dziecięcym. To wtedy postanowiłam wraz z koleżankami lekarkami, fizjoterapeutkami i psycholożkami zawalczyć o poprawę sytuacji osób dotkniętych wykluczeniem i ubóstwem menstruacyjnym. Stworzyłyśmy kampanię edukacyjną, która dotarła już do ponad 30 szkół i 1500 uczniów w naszym województwie. Działamy w szkołach i domach dziecka, w Internecie i na korytarzach, na oddziałach i na salach wykładowych. Rozmawiamy niczym starsze siostry – o dojrzewaniu, odpowiadamy na pytania i słuchamy młodych ludzi, ich opowieści.

Jesteśmy świadkami, jak młodzi ludzie po raz pierwszy otwierają się na te tematy. Koleżanki dowiadują się, że nie tylko one doświadczają bolesnych miesiączek, a koledzy dzielą się radami, jak radzić sobie z trądzikiem. Dzieje się to naturalnie, w bezpiecznej i komfortowej atmosferze, która jest podstawą, by młodzież mogła otwierać serca i rozmawiać o swoich problemach. My im w tym towarzyszymy, pełniąc jedynie rolę pomocniczą – moderatorek spotkania. Młodzi ludzie mają w sobie moc i wiedzę.

Wystarczy ich posłuchać i dać im szansę na dyskusję, by mogli dowiedzieć się od siebie nawzajem, czym są osławione: „okres” i „owulacja”. A w razie potrzeby, dajemy im narzędzia, by mogli to w łatwy sposób zweryfikować.

■ Kto wspiera tę aktywność?

Regularnie aplikujemy o granty i mamy już za sobą realizację programów finansowanych przez miasto Lublin, Ministerstwo Edukacji Narodowej czy Kulczyk Foundation. Mocno wierzymy w ideę naszych działań i widzimy, że prędzej czy później można trafić na osoby, dla których równość w dostępie do zdrowia jest ważna. To ważna wiadomość dla wszystkich lekarzy: możliwości na realizację własnych projektów edukacyjnych, profilaktycznych i prozdrowotnych istnieją. Regularnie realizujemy też warsztaty dla lokalnych placówek medycznych. Na to również można znaleźć środki, do czego zachęcam prowadzących własne przychodnie.

■ Dlaczego wybrała Pani medycynę?

Wybierając studia medyczne, chciałam aktywnie nieść pomoc i wspierać drugiego człowieka. Do dziś pamiętam siebie jako nastolatkę, która usłyszała trudną diagnozę i czuła się bezsilna, nie wiedząc, od czego zacząć i gdzie szukać pomocy. Nie chciałam takiej przyszłości dla siebie, swoich bliskich. Dziś w swoich pacjentach widzę właśnie tamtą osobę. Moim zadaniem jest pomóc im przejść przez proces terapeutyczny na zasadach partnerskich, gdzie pacjent jest w pełni poinformowany i świadomie wybiera spośród dostępnych opcji terapeutycznych.

Edukacja młodzieży nauczyła mnie opisywać nawet najbardziej skomplikowane mechanizmy medyczne w najprostszy sposób. To umiejętność, która jest bezcenna w pracy lekarza.

Wzorując się na wybitnym uroginekologu, doktorze Jacku Kociszewskim, staram się opisywać, rysować i wyjaśniać, na czym będzie polegał zabieg czy badanie, tak aby każdy pacjent czuł się bezpiecznie i zrozumiał.

■  A wybór specjalizacji – ginekologii i uroginekologii – skąd  ta decyzja?

Problematyka uroginekologiczna to temat, który mimo swojej powszechności wciąż jest tematem tabu. Pani Krystyna nie trzyma moczu i rezygnuje z wyjść ze znajomymi z obawy przed przykrym zapachem. Młoda kobieta rok po porodzie kropelkuje, ale uważa, że „taka jej uroda”. Te kobiety potrzebują specjalistów, którzy zadadzą pytania, na które czekały od lat. Którzy powiedzą im, że ich problemy mają znaczenie i że współczesna medycyna oferuje skuteczne rozwiązania.

Czuję, że mam tu swoją misję: uwrażliwiać społeczeństwo, otwierać dialog i wspierać. Działając interdyscyplinarnie, chcę sprawić, aby Polki miały dostęp do ekspertek i przychodni uroginekologicznych i aby fizjoterapia uroginekologiczna stała się dostępna. Chcę, aby o ich komfort życia dbał wyspecjalizowany personel. Taką przyszłość chcemy tworzyć jako Fundacja.

■ Proszę opowiedzieć o planach na przyszłość?

Jestem pełna podziwu dla medyków, którzy realizują swoje projekty – edukując i uwrażliwiając społeczeństwo. Jesteście Państwo źródłem wiedzy i zaufania dla wielu osób. Instytucje chcą wspierać takie działania i szczerze zachęcam do ich wspólnej realizacji. Działając razem, możemy promować medycynę i dbać o wizerunek medyków oraz zaufanie społeczne do naszego zawodu. Z przyjemnością wspomożemy Państwa w tworzeniu kolejnych przedsięwzięć. Możemy wiele zrobić dla naszego społeczeństwa.

Zapraszamy do kontaktu przez e-mail: cyklzmian@gmail.com oraz do śledzenia naszej działalności na Instagramie. Już wkrótce ruszamy z trzecią edycją warsztatów dla młodzieży i drugą edycją warsztatów na temat zdrowia dna miednicy. Jesteśmy otwarte na nowe, interdyscyplinarne projekty. Czekamy na wiadomości, do zobaczenia!