Każdy, kto śledzi twórczość  J.M. Coetzeego, sięgając po jego  najnowszą pozycję pt. „Nadzieja” – wydany w tym roku zbiór  ośmiu opowiadań, które mimo  że osobne, składają się w jedną  opowieść – nie będzie rozczarowany. Odnajdzie tu tak dobrze  znane i typowe dla tego pisarza –  dodajmy jednego z największych  żyjących obecnie na świecie –  tropy: chłodny klimat, tumult  ludzkich tęsknot i rozczarowań,  odwagę w wyrażaniu poglądów, przesycony smutkiem i rozczarowaniem obraz współczesnego świata.

I coś jeszcze. W „Nadziei” Coetzee patrzy na świat oczami kobiet, wciela się w ich sposób wartościowania i odczuwania; ukazuje złożoność ludzkich relacji, w których główne bohaterki próbują odnaleźć siebie. I mieć odwagę być sobą i tylko sobą, a nie wyłącznie kimś, kto spełnia oczekiwania innych. „Co ze mnie za kobieta? – pyta bohaterka opowiadania pt. „Historia” – i odpowiada: „ (…) jesteś kobietą prostolinijną. Wiesz (nareszcie!), czego chcesz. Bierzesz to, co chcesz, i jesteś zadowolona. Chcesz tego, chcesz, ale kiedy dostajesz, odczuwasz satysfakcję”.

Wśród bohaterek opowiadań pojawia się też Elizabeth Costello – ulubiona postać pisarza, którą znamy z kilku poprzednich powieści tego australijskiego noblisty z 2003 r. i która uważana jest za porte-parole 85-letniego obecnie Coetzeego. Costello to niezwykle silna, imponująca swą bezkompromisowością postać – tu pokazana w obliczu śmierci. I jak zawsze wyraziście określająca swoje poglądy – nie tylko na temat traktowania zwierząt przez ludzi. Costello mówi o tym, o czym chce („Mówię, co myślę. Jestem starą kobietą. Nie mam już czasu mówić rzeczy, których nie myślę”).

Warto poznać Coetzeego patrzącego na świat oczami kobiet, szczególnie oczami Elizabeth Costello, która nie boi się powiedzieć: „(…) W obecnym usposobieniu własne życie wydaje mi się od początku do końca pomyłką, i to niezbyt intersującą”.

J.M. Coetzee – powieściopisarz, eseista, tłumacz i krytyk literacki. Uhonorowany Literacką Nagrodą Nobla w 2003 r. i dwukrotnie Nagrodą Bookera (1983 i 1999). Nobla otrzymał za prozę cechującą się „analityczną błyskotliwością i wymownymi dialogami”. Wcześniej, jako pierwszy twórca dwukrotnie otrzymał najbardziej prestiżową dla literatury anglojęzycznej nagrodę Bookera (1983 i 1999).

Anna Augustowska

J.M. Coetzee, Nadzieja, Wydawnictwo Znak, 2025.