Uroczysta inauguracja pionierskich okulistycznych badań przesiewowych w kierunku wykrywalności retinopatii cukrzycowej i cukrzycowego obrzęku plamki (DME) wśród dorosłych mieszkańców województwa lubelskiego odbyła się 13 marca w Wysokiem pod Lublinem.

– Badania będą prowadzone w poradniach POZ zrzeszonych w Lubelskim Związku Lekarzy Rodzinnych – Pracodawców – informuje Tomasz Zieliński, prezes tej organizacji i wiceprezes Porozumienia Zielonogórskiego. To w prowadzonym przez niego NZOZ Promed zorganizowano oficjalne rozpoczęcie akcji. Pilotażowy program jest realizowany przez Uniwersytet Medyczny w Lublinie, we współpracy z Ministerstwem Zdrowia oraz Instytutem Łączności – Państwowym Instytutem Badawczym w Warszawie, dzięki wsparciu Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, która na ten projekt przeznaczyła ponad pięć mln złotych.

Badania będą prowadzone w Mobilnym Centrum Diagnostyki Okulistycznej (Okobus), wyposażonym w najnowocześniejszą aparaturę medyczną. Objętych nimi będzie pięć tysięcy mieszkańców Lubelszczyzny. Badania posłużą do stworzenia algorytmów, dzięki którym sztuczna inteligencja będzie później pomagać w diagnostyce tej choroby.

W spotkaniu inaugurującym akcję uczestniczyli m.in.: podsekretarz stanu Piotr Bromber z Ministerstwa Zdrowia, rektor Uniwersytetu Medycznego w Lublinie prof. Wojciech Załuska oraz prorektor ds. Umiędzynarodowienia, Cyfryzacji i Promocji prof. Robert Rejdak. Pilotażowy projekt realizowany przez Uniwersytet Medyczny w Lublinie ma na celu przebadanie jak największej liczby pacjentów, a na podstawie zebranych wyników stworzenie aplikacji i algorytmu sztucznej inteligencji, który na dalszych etapach projektu będzie wykorzystywany w ocenie zdjęć okulistycznych. Projekt Okobus skupia zespół specjalistów zarówno z dziedziny okulistyki, informatyki, łączności i lekarzy rodzinnych.

– Okobus jest wyposażony w najwyższej klasy kamerę okulistyczną, chcemy przy jej pomocy przebadać wzrok pacjentów, którzy mają zdiagnozowaną cukrzycę i w ten sposób uświadomić im, jak ważna jest ta kontrola – wyjaśnia pomysłodawca projektu prof. Robert Rejdak, szef Kliniki Okulistyki Ogólnej Katedry Okulistyki Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, i podkreśla, że w Polsce na cukrzycę chorują trzy mln osób. – Aż 1/3 z nich zagraża retinopatia cukrzycowa, a kolejnej grupie cukrzycowy obrzęk plamki żółtej. Nasz system w Okobusie wychodzi do pacjenta, dzięki współpracy z lekarzami POZ z Porozumienia Zielonogórskiego docieramy do poszczególnych poradni i wychwytujemy osoby zagrożone nieodwracalną ślepotą. To sprawia, że nie będą czekać tak długo na badania, jak ma to miejsce w tej chwili – podkreśla prof. Rejdak.

Na Lubelszczyźnie z badań skorzysta pięć tysięcy pacjentów z cukrzycą lub stanem przedcukrzycowym w wieku 18‑80 lat. – To tylko część pacjentów, którzy są pod opieką poradni POZ w województwie, spełniających kryteria włączenia do badania. Dlatego nie każda poradnia będzie mogła wziąć w nim udział. Poradnie zrzeszone w Lubelskim Związku Lekarzy Rodzinnych – Pracodawców są zawsze aktywniejsze i jak tylko pojawiły się informacje o akcji dostaliśmy ogromną ilość zgłoszeń – wyjaśnia Zieliński.

W Okobusie, dzięki zainstalowanej kamerze okulistycznej, będą wykonywane zdjęcia dna oka oraz badanie angio‑OCT – badania konieczne i wystarczające, by zarejestrować nawet najwcześniejsze objawy cukrzycowego obrzęku plamki. Wyniki badań będą przesyłane zdalnie do oceny przez specjalistów z Kliniki Okulistyki Ogólnej i Dziecięcej UML. Na tej podstawie wytypowani zostaną pacjenci potrzebujący leczenia, którzy trafią do dalszej diagnostyki w klinice.

Lekarze podkreślają, że w cukrzycy wczesne wykrycie zmian jest kluczowe, tak aby pacjent mógł rozpocząć leczenie na etapie, kiedy można mu skutecznie pomóc. – I to jest najważniejsze dla tych badań – uratować pacjentów przed utratą wzroku – mówi Zieliński. Drugim ważnym aspektem jest to, że w ramach projektu uczone będą algorytmy sztucznej inteligencji i to ma w przyszłości przyspieszyć badania i poprawić dostępność do okulistów, gdyż pacjenci będą do nich trafiać, jeśli pojawi się podejrzenie zmian, a nie każdy pacjent z cukrzycą.

Bardzo ważna jest współpraca z lekarzem rodzinnym, ponieważ wie on najwięcej o swoich pacjentach oraz ma możliwość dotarcia do nich i wyselekcjonowania tych, którzy potrzebują badania w danym momencie.

aa