Prasa codzienna i bulwarowa nie szczędzą nam sensacyjnych rewelacji o pijanych lekarzach i lekarkach. Ale w jakich sytuacjach lekarz ma prawo odmowy przyjęcia pacjenta w prywatnym gabinecie lekarskim? Czy lekarz może odmówić przyjęcia pacjenta, znajdującego się pod wpływem alkoholu?

Lekarz może odmówić leczenia pacjenta, znajdującego się pod wpływem alkoholu, pod warunkiem, że odmowa leczenia nie spowoduje ciężkiego uszczerbku na zdrowiu pacjenta. Dodatkowo, w omawianej sprawie wydają się zachodzić również szczególne uzasadnione okoliczności, o których mówi art. 7 Kodeksu etyki lekarskiej. Należy bowiem stwierdzić, że podstawową zasadą relacji łączącej lekarza z pacjentem jest wzajemny szacunek, zaufanie oraz gotowość współpracy z obu stron. Natomiast, w momencie gdy pacjent nie wzbudza zaufania u lekarza, zdaje się nie okazywać należytego szacunku oraz celowo stawia lekarza w niekomfortowej sytuacji, zdaniem opiniującego, powyższe mogłoby stanowić szczególnie uzasadniony wypadek, który uzasadniałby odmowę świadczenia pomocy lekarskiej przez lekarza.
Lekarz powinien wskazać pacjentowi na piśmie, iż na podstawie art. 38 ust. 1 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz art. 7 Kodeksu etyki lekarskiej, odmawia jego dalszego leczenia, z uwagi na fakt braku wzajemnego zaufania oraz braku należytego szacunku ze strony pacjenta, przejawiającego się m.in. stawianiem się na wizycie pod wpływem alkoholu. Ponadto, lekarz powinien wskazać inne miejsca, w których pacjent mógłby uzyskać pomoc lekarską oraz uzasadnić i odnotować fakt odmowy leczenia w dokumentacji medycznej.

Stan prawny:

Aby rozstrzygnąć ten dylemat w pierwszej kolejności należałoby odwołać się do ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty (dalej jako u.z.l.). Należy wskazać, iż w myśl art. 4 ww. ustawy lekarz ma obowiązek wykonywać zawód, zgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej, dostępnymi mu metodami i środkami zapobiegania, rozpoznawania i leczenia chorób, zgodnie z zasadami etyki zawodowej oraz z należytą starannością.
Co istotne, z omawianej ustawy wynika również obowiązek udzielania pomocy lekarskiej. Zgodnie bowiem z art. 30 u.z.l., lekarz ma obowiązek udzielać pomocy lekarskiej w każdym przypadku, gdy zwłoka w jej udzieleniu mogłaby spowodować niebezpieczeństwo utraty życia, ciężkiego uszkodzenia ciała lub ciężkiego rozstroju zdrowia, oraz w innych przypadkach niecierpiących zwłoki.
Mając powyższe na uwadze, należy jednak stwierdzić, że obowiązek świadczenia pomocy lekarskiej, o którym mowa powyżej, nie jest obowiązkiem bezwzględnym. Jak wynika z przytoczonego powyżej przepisu, dotyczy on przede wszystkim stanów nagłych, kiedy zwłoka w udzieleniu pomocy mogłaby doprowadzić do ciężkiego rozstroju zdrowia pacjenta.
Dodatkowo, podkreślić należy, iż wyjątek od obowiązku udzielania pomocy lekarskiej został przewidziany wprost w art. 38 u.z.l., który stanowi, że lekarz może nie podjąć lub odstąpić od leczenia pacjenta, o ile nie zachodzi przypadek, o którym mowa w art. 30, z zastrzeżeniem ust. 3. W dalszej kolejności przepis ten stanowi, że w przypadku odstąpienia od leczenia, lekarz ma obowiązek dostatecznie wcześnie uprzedzić o tym pacjenta lub jego przedstawiciela ustawowego bądź opiekuna faktycznego i wskazać realne możliwości uzyskania tego świadczenia u innego lekarza lub w podmiocie leczniczym. Ponadto, ust. 4 omawianego przepisu wskazuje, że w przypadku odstąpienia od leczenia lekarz ma obowiązek uzasadnić i odnotować ten fakt w dokumentacji medycznej.
Warto wskazać, iż możliwość odmowy udzielenia pomocy lekarskiej przewidziana została również w Kodeksie etyki lekarskiej. Jak wynika z art. 7, w szczególnie uzasadnionych wypadkach lekarz może nie podjąć się lub odstąpić od leczenia chorego, z wyjątkiem przypadków niecierpiących zwłoki. Nie podejmując albo odstępując od leczenia lekarz winien wskazać choremu inną możliwość uzyskania pomocy lekarskiej. ms