W dniach 15-17 września odbyła się w Krakowie, w Collegium Nowodworskiego UJ 6. Międzynarodowa Konferencja „Medical Review Auschwitz: Medicine Behind the Barbed Wire”.

Głównym organizatorem konferencji jest Polski Instytut Evidence Based Medicine (PIEBM), na którego czele stoi prof. Piotr Gajewski. Współorganizatorami spotkania są Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego, Towarzystwo Lekarskie Krakowskie oraz Instytut Pamięci Narodowej.

Konferencja jest częścią projektu mającego na celu m.in. upowszechnianie wśród szerszej grupy odbiorców materiałów naukowych o charakterze unikatowym, zawartych w wydawanym przez 31 lat czasopiśmie medycznym „Przegląd Lekarski – Oświęcim”.

Twórcami tego czasopisma byli wybitni polscy psychiatrzy: profesorowie Eugeniusz Brzezicki, Antoni Kępiński – więzień obozu koncentracyjnego Miranda de Ebro, dr Stanisław Kłodziński – więzień obozów koncentracyjnych Auschwitz-Birkenau i Mauthausen-Gusen, czynny uczestnik obozowego ruchu oporu oraz uczestnik kampanii wrześniowej 1939 r., oraz prof. Józef Bogusz, wybitny chirurg i etyk.

Celem konferencji jest przybliżenie wiedzy o nieuprawnionych eksperymentach medycyny nazistowskiej prowadzonych w czasie II wojny światowej w niemieckich obozach koncentracyjnych oraz przekazywanie jej społeczności medycznej na całym świecie.

Wiedza ta ma za zadanie zwracać uwagę na istniejące niebezpieczeństwo, jakie może nieść zbrodnicza ideologia, i służyć formułowaniu przesłania dla współczesnej medycyny i bioetyki.

W trakcie konferencji jako pierwszy wygłosił wykład gość honorowy dr Leon Weintraub, 99-letni lekarz ginekolog mieszkający w Szwecji, więzień Auschwitz, który – jak podkreślił – nie czuje się „ofiarą” (victim), ale „ocalałym” (survivor). Opowiadał swoją historię obozową i powojenną oraz historię swojej rodziny, która została zamordowana w obozie koncentracyjnym Auschwitz.

Wśród wykładowców z USA, Austrii, Polski, Wielkiej Brytanii byli bioetycy, lekarze, prawnicy, naukowcy i badacze historii II wojny światowej widzianej poprzez nieludzkie eksperymenty prowadzone bez zgody ich uczestników. Nie wszyscy oprawcy pozostali bezimienni, przedstawiano sylwetki niektórych z nich, byli absolwentami studiów medycznych, a często również filozoficznych na znamienitych niemieckich czy austriackich uniwersytetach. Byli zdolni do najgorszych, wręcz niewyobrażanych praktyk. W trakcie poszczególnych wystąpień oraz dyskusji podkreślano pogardę dla zasad etyki, jaką okazywali lekarze i współpracujący z nimi personel medyczny w służbie ideologii nazistowskich Niemiec.

Podczas konferencji w głosowaniu uczestników wybrano najlepszy wykład 6. edycji – laureatem został prof. Jay R. Malone z USA. Otrzymał Nagrodę im. Zdzisława Jana Ryna, lekarza psychiatry, alpinisty, dyplomaty, który przez wiele lat był związany z „Medical Review Auchwitz”. Nagrodę za najlepszy wykład 5. edycji otrzymała prof. Mildred Solomon, bioetyk z Harvard Medical School oraz Hastings Center.

W kuluarach miałam zaszczyt i przyjemność porozmawiać z dr. Leonem Weintrubem. Doktor wspominał wybitnego chirurga i etyka prof. Bogusza, podkreślał konieczność nauczania etyki oraz przestrzegania standardów etycznych. Stwierdził, że nazywanie lekarzami tych, którzy prowadzili eksperymenty, jest nadużyciem. Na koniec powiedział: „Bądźcie uważni i czujni”, chcąc przekazać, że zło może się czaić wszędzie.

Monika Bojarska-Łoś